SÖYLEŞİ



Erman: Katılımcılık, şeffaflık ve hesap vermek demokrasilerin gereği

Emekli Büyükelçi Erman zamanın Kanada Başbakanı Paul Martin ve eşiyle bir törende görülüyor.

Geçen sayıdan devam.

Herkesin birbirine ilk adıyla hitap etmesine rağmen, kimsenin laubalileşmediğine, herkesin saygı, sabır ve hoşgörülü bir davranış sergilediğini gözlemledim.

Yapacağı haberi yayınlamadan önce haberde adı geçenlerden teyit almayı ahlak ilkesi haline getirmiş bir basının ileri gelenleriyle dostluk kurmaktan mutlu oldum.

Pek çok milletvekilini kendi seçim bölgesinde ziyaret ettim. Vatandaşla nasıl iletişim kurduklarını ve açık vermemek için nasıl çaba harcadıklarını, açık verenlerin de istifa ettiklerini gördüm. Parlamentonun çalışmasını yakından inceledim. Katılımcılık, şeffaflık ve hesap verebilmenin demokrasilerin ne denli vazgeçilmezleri olduğuna bir kez daha inandım.

Üniversitelerin yüksek eğitim kalitesine ve bağımsızlıklarına kayran kaldım. Kanada üniversitelerinde görevli Türk kökenli öğretim üyelerinin başarılarıyla gurur duydum. Rektörlerin görevlerinin çalışma azmi ve başarılarıyla orantılı olduğunu gözlemledim. Muhafazakâr hükümet zamanında azalmış olsa dahi, bilimsel araştırmaya verilen önemin toplumun geleceğini nasıl şekillendireceğine şahit oldum.

Toplumu ilgilendiren konuların nasıl açıkça ve özgürce tartışıldığını gördüm. Örneğin, Afganistan'a giden ilk Kanada birliğinin araçlarının yeterli korumaya sahip olmaması nedeniyle başlatılan tartışmaları şimdi Türkiye'deki gelişmelerin ışığında anımsıyorum. Biliyorsunuz, ben uzun yıllar Afganistan konusunda çalıştım. İlgim Kanada'da iken de devam etti. Kandahar'da görevlendirilen ilk Kanada birliği araçların yeterli korumaya sahip olmaması nedeniyle ciddi zayiat verdi. Olaya toplum sert tepki gösterdi. Ancak kimse sokaklara dökülmedi. Kimse hamasi nutuk atmadı. Olay basında, akademik çevrelerde ve Parlamento'da gerçek uzmanlar tarafından bütün yönleriyle tartışıldı. Sonuçta ödenek sağlandı ve araçlar kısa zamanda değişti. Türkiye'de yeterli korumaya sahip olmayan araçlarla görece giden güvenlik personeli can veriyor. Kimse "Neden araçları değiştirmiyorsunuz?" diye sormuyor. Hamasi nutuklar atılıyor. Kanada'da insan yaşamına verilen önemin ciddiyetini ve samimiyetini göstermesi bakımından bu olayı anımsadım.

FT: Unutamadığınız ilginç bir Kanada anınız var mı?
AE: Vallahi Kanada da çok anımız var. Ama aklıma gelen bir kaç tanesini isterseniz paylaşayım.

ANILAR

"ERMENİSTAN BÜYÜKELÇİSİ KABUL EDERSE SORUN YOK"

Malum kararın gündeme geldiği günlerde Ermenilere yakın bir Liberal Bakanı makamında ziyaret ettim. Beni, yanında, tanıştırmadığı fakat Ermeni olduklarını bana bakışlarından anladığım birkaç kişi olduğu halde kabul etti. Kendisine karar tasarısının ne kadar yanlış ve haksız olduğunu ve kabulünün ikili ilişkilerde yaratacağı sıkıntıları anlattım. (Biz Ermeni sonunu anlatırken her zaman 1915 olaylarının iki taraf için de acı sonuçlar veren olaylar olduğunu, ancak bunların asla "soykırım" olarak tanımlanamayacağını vurguladık.)

Bakan bana, "Tasarıyı ancak milletvekili Sarkis Asaduryan veya Ottava'daki Ermenistan Büyükelçisi söylerse çekeriz" diye garip bir yanıt verdi.

"Siz bağımsız bir devletin bir Bakanı olarak yabancı bir büyükelçiden talimat almayı nasıl içinize sindirebiliyorsunuz?" şeklindeki tepkime yanıt veremedi.

Konuyu daha sonra Dışişleri Bakanına intikal ettirdim. "Siz saygın bir uluslararası hukuk hocası olarak bu davranışı nasıl yorumluyorsunuz?" diye sordum. Yanıt vermemeyi tercih etti.

"GELDİK GÖRDÜK FETHEDECEĞİZ"

"14-16 yaşındaki Kanadalı Ermeni gençleri Ermenistan'a götürüyorlar. Fotoğraflardan anlaşıldığı kadar gençlere atış poligonlarına atış eğitimi veriyorlar. "

Arkadaşlar her gün düzenli olarak Ermeni sitelerini takip edip ne tezgâhladıklarını anlamaya çalışırlardı. Bu bağlamda yanılmıyorsam Toronto'da Ermeni gençlere Ermenistan'da "özel" turlar düzenleyen bir STÖ'nün sitesini buldular. Düzgün ve gerçek Kanadalıların kanını donduracak bir site. 14-16 yaşındaki Kanadalı Ermeni gençleri Ermenistan'a götürüyorlar. Fotoğraflardan anlaşıldığı kadar gençlere atış poligonlarına atış eğitimi veriyorlar.

Ermeni kökenli Kanadalı gençler, "Lizbon Beşlisi" olarak bilin terörist gruptan hayatta kalan teröristten "kahramanlık menkıbeleri" dinliyorlar.

Sonra Lizbon'da Büyükelçiliğimizi bazı arkadaşlarımızı hunharca şehit eden ve biri hariç hepsi karşı saldırı sırasında öldürülen ve "Lizbon Beşlisi" olarak bilin terörist gruptan hayatta kalan teröristten "kahramanlık menkıbeleri" dinliyorlar.

Ermeni kökenli Kanadalı gençlere Arpaçay kıyısından Ani Harabelerini arkalarına alıp fotoğraf çektiriyor ve altına "we came, we saw, we will conquer"* diye yazdırıyorlar.

Daha sonra Ermenistan-Türkiye sınırına gidip Arpaçay kıyısından Ani Harabelerini arkalarına alıp fotoğraf çektiriyor ve altına "we came, we saw, we will conquer"* diye yazdırıyorlar.

* Geldik, gördük, fethedeceğiz!

Bu sayfanın örneğini alıp dosya yapıp Dışişleri Bakanına götürdüm. "Bu çocuklar Kanadalı. Bunlardan birine benim resmimi gösterin, tereddütsüz tetiği çeker, ayrıca "we shall conquer"* dedikleri ülke benim ülkem, bu lafı edenler de sizin ülkenizin vatandaşları.

* Fethetmemiz gerek.

"Bu çocuklar gelip Türkiye'de hadise çıkarırlarsa ne olacak." diye sordum. Bunların olmaması lazım dedi. İşin perde arkası tahmin edildiğinden daha derin. Kanada gibi yüksek değer yargıları olan bir ülkede toplum içindeki nefretin körüklenmemesi gerekir.

Kanada hariciyesinde
bir Ermeni diplomat

Ermeni kökenli bir diplomat merkezdeki görevi sırasında bizim Büyükelçilikle uğraşmayı adeta kendine iş edindi. Olur olmaz sorunlar çıkardı. Hepsinde haksızdı. Fakat adam Kanadalı diplomat olduğunu unutmuş, adeta Ermenistan Dışişlerinin mensubu gibi çalışıyordu. Bir münasebetle görüştüğüm üst düzey bir yetkiliye "Bu zat galiba kendisini Ermenistan hariciyesinin mensubu sanıyor" diye serzenişte bulundum. Galiba adamı uyardılar abukluklarına son verdi.

Elektronik dağıtım listesinden çıkartılmamız. (BB ofisi)

Bildiğiniz gibi Kanada bilgiye ulaşmanın en kolay olduğu ülkelerin belki başında gelir; her türlü bilgiye rahatlıkla ulaşmak mümkündür. Şeffaflık, bilgi edinme ve hesap sorma bakımından çok ileri bir konumdadır. Biz de Büyükelçilik olarak bundan büyük ölçüde yararlandık. Abone olduğumuz elektronik dağıtım listeleri vasıtasıyla olayları kolay izleme olanağı yakaladık. Bu kaynaklardan biri de Başbakanlığın elektronik dağıtım şebekesiydi. Başbakanın yapmış olduğu açıklama, konuşma ve temaslar hakkında herkes gibi biz de elektronik ortamda bilgi sahibi oluyorduk. Bir gün arkadaşlar Büyükelçiliğimizin Başbakanlık dağıtım listesinden bir şekilde çıkartıldığını bildirdiler. Başbakanlığın ilgili birimiyle temas edildi.

SÜRECEK

Ekim 2010

Emekli Büyükelçi Aydemir Erman'dan Kanada'ya selam var.. - 1 -