 |
|
Hemingway
|
|
Beyaz Köşk'teki belgeler gün ışığına çıkarılıyor ENGİN AŞKIN
Hemingway ailesinin de katıldığı proje, şimdi dünyaca ünlü bir müze olan Havana'daki Beyaz Köşk'te, bodrum katlarındaki dosyaları ve belge kutularını gün ışığına çıkarmayı amaçlıyor. Başkent Havana'ya 15 km. uzaklıkta olan Beyaz Köşk'te 22 yılını geçiren Hemingway, geniş bir çiftligin içindeki bu görkemli yapıda yüzlerce mektuptan, basılmamış bir roman ve yazılardan oluşan bir varsıllık bırakmıştı. Kübalı yazın bilimcileri, bodrum katındaki bir kutuda, Hemingway'in "çok ünlü bir romanına" çok değişik bir son ekleyen yeni bir örnek bulunduğunu belirtiyorlar. "Finca Vigia / Gözetleme Kuleli Çiftlik" adıyla bilinen Beyaz Köşk'ü, l961 yılında ABD'de Idaho'da intihar ettikten sonra Fidel'e armağan eden eşi Mary Hemingway, köşkü 1981'de ölünceye kadar her yıl ziyaret etmişti. Uzun yıllardan beri görkemli bir müzeye dönüştürülen Beyaz Köşk'te, yazın dünyasına kapalı kalan hazinenin korunması, kataloglara geçirilmesi ve onarılması amacındaki bilimsel proje, ilk kez Fidel Castro'nun Hemingway aile bireylerinin ve ABD'li Kongre üyesi James McGovern'in ortak girişimiyle biçimlendi. Kutulardaki yüzlerce belge ile eşyanın korunması ve onarılması için gereksinilen parasal ve bilimsel destek için ABD'li bilimcilerle anlaşan Küba, New York'ta bulunan Sosyal Bilimler Araştırma Kurulu'nun yardımını sağladı. Küba Ulusal Kültür Kurulu bilimcilerinin de yer aldığı kültürel proje ile saptanacak belgeler, mikrofilm, elektronik kayıt yöntemiyle kopyalanarak Boston kentindeki John F. Kennedy Kitaplığı'nda saklanacak. Hemingway'in yıllardır araştırılmayı bekleyen belge ve mektuplarının gün ışığına çıkma olanağına kavuşması, onun eski arkadaşı Fidel'i kıvanca boğdu. "Küba'yı ikinci yurt seçen ve en iyi yapıtlarından bazılarını Havana'da yazan Hemingway bize onur veriyor" diyen Başkan Castro, ünlü yazara "Çanlar Kimin İçin Çalıyor?" adlı büyük yapıtıyla kendisine 'savaş sanatını öğrettiği için' minnet duyuyor. Fidel bu romanı 1959 devrimine başladığı dönemlerde dağlardaki bir gerilla kampında okumuştu. "Beyaz Köşk"teki yazınsal projenin ilk esin kaynaklarından biri olan ünlü entelektüel politikacı James McGovern, başlangıcı Başkan Eisenhower'e uzanan ambargonun kaldırılması için ABD Kongresi'nde büyük çaba gösteriyor. Demorat Partili politika adamı, 500 bin dolar gereksinilen proje için, ABD içindeki kaynaklardan kapsamlı bir bağış kampanyası açacak. Nitekim, Hemingway'in Beyaz Köşk'ündeki yazınsal proje için Rockefeller Vakfı'nın 75 bin dolar katkıda bulunacağı belirlendi.
Beyaz Köşk projesinde Hemingway ailesini temsil eden torun Hemingway Sean şöyle yorumluyor Küba'daki girişimi: "1938-1960 arasında aralıklı olarak yaşadığı Küba'ya tutulmuştu dedem. Yaşamının son bölümünü geçirdiği yerdi Beyaz Köşk. Eline geçen hiçbir şeyi atmayan, durmadan biryerlerde saklayan bir huyu vardı. Sakladığı her eşyayı, kendi yaratı gücünün başvuru kaynağı olarak görürdü hep". OCAK 2003 |
Küba'nın
"Papa" adıyla andığı Hemingway, anayurdu Amerika ile ikinci
yurdu Küba arasında yepyeni bir kültür köprüsüne esin kaynağı oldu.
Ölümünden 40 yıl sonra "Çanlar Kimin İçin Çalıyor?" adlı
yapıtını yarattığı toprakta, Kübalı ve Amerikalı yazın bilimcilerinin
ortak projesine esin odağı olan "Papa", bıraktığı boyutsal
mirası korumak isteyenlerce yeniden irdeleniyor.
Hemingway'in,
şimdi müze olan Beyaz Köşk'ü satın almadan önce yaşadığı ünlü otellerdeki
eşyaları, balığa çıktığı ve Alman U Botlarını -boşu boşuna kovaladığı-
Pilar adlı motoru da onarılacak. 9 metre boyundaki motoru Pilar'ı,
"İhtiyar Adam ve Deniz" adlı dev yapıtına esin kaynağı
olan balıkçı arkadaşı Gregorio Fuentes'e armagan etmişti Hemingway.
Fuentes daha sonra, Pilar'ı şimdi Hemingway Müzesi olan Beyaz Köşk'e
verecekti. Fidel, Beyaz Köşk'te Hemingway'in kutular içinde bıraktığı
2000'den çok mektubu ve belgesi olduğunu belirtiyor. Müzenin altındaki
değişik bodrum katlarında bulunan kutular içindeki mektuplardan
bazıları Ingrid Bergman'a ait. Hemingway'in delicesine tutulduğu
19 yaşındaki İtalyan kontesi Adriana İvancich'e yolladığı aşk mektubu
da kutulardan birinde duruyor.