Domates, Biber, Patlıcan

Ne zaman bu üç sözcük bir arada kullanılırsa aklıma hep Barış Manço'nun "Domates, Biber, Patlıcan" adlı parçası gelir. O çok yönlü büyük sanatçı bu üç basit görünüşlü sözcüğü bir arada kullanarak pek canlı bir müzik yaratmıştı.

Pekiyi, nedir bu üç sebzenin hikmeti?

Ağustos ayı bu üç sebzenin Kanada enlemindeki yerel üretildiği yerlerde en bol olduğu aydır. Lakin her üç sebze de daha önceki aylarda sera yetiştirmesi dışında doğal olarak ortaya çıkar, ama Ağustos ayı en bol ve en lezzetli oldukları zamandır.

Resim 1

Bu üç sebze yaz aylarının en çok aranılan ve kullanılan sebzeleridir. Domatessiz, bibersiz yemek pek azdır. Patlıcanın da Türk mutfağındaki yeri dillere destandır. Yemeklerin çeşitliliği o kadar çoktur ki bazen "Hangi patlıcan yemeği nedir, nasıldır?" diye sorarız ve karıştırabiliriz.

Üniversite yıllarımda bir evde beraber kaldığım arkadaşlarla birlikte, pek çok zaman domates, biber ve yumurtayla "menemen" (veya "melemen") yaptığımız günler çok olmuştur.

Bu kadar basit bir yemeğin yanında pek de basit olmayan, hatta bazen zahmetli, yemekler de vardır. Ama eğer bir de Türk usulü pişmiş topraktan yapılmış bir güveçiniz varsa, bu üç sebzenin yanına biraz taze ayşekadın fasulye, azıcık kabak, bir de üzerine çok yağlı olmayan kuşbaşı dana veya kuzu eti koyup da fırında pişirirseniz, işte kendinize tadına doyum olmayan Anadolu usulü "Güveçte Yaz Türlüsü" yapmış olursunuz.

"A, a... Durun bir dakika. Bizim konumuzun bahçecilik olduğunu sanıyorduk? Nedir bu yemek konuları? Neredeyse yemek tarifleri bile veriliyor." diyebilirsiniz.

Haklısınız. Galiba bahçemden normal olarak çıkan o güzelim domatesleri, biberleri özledim, sabırsızlıkla bekliyorum.

Ne yazık ki bu yıl, en azından Toronto ve civarı için, her üç sebzenin de bol olarak ortaya çıkması biraz gecikti. Nedeni neredeyse her iki günde bir devamlı yağan yağmurlar. Her üç sebze de olgunlaşmaları ve lezzetlenmeleri için bol güneş ve sıcaklık ister.

Domates bitkileri devamlı boyuna gidiyor, üzerlerinde hem çok az domates var, hem de daha pek küçük. Bazıları bir tenis topundan azıcık daha büyük. Üstelik bazıları da özürlü. Biberler de aynı durumda. Patlıcanlar daha da acınacak halde. Bahçelerin daha kuytu, bol güneş alan ve sıcak köşelerinde durum biraz daha iyi olabilir ama, genellikle sebzelerin durumu şimdilik pek iç açıcı değil.

Domates de, biber de, patlıcan da köklenmesi ve gövdesinin büyümesi için bol su ister başlangıçta. Bitkisi belli bir büyüklüğe gelip de, çiçekleri açıp meyveleri oluşmaya başlayınca bu sefer bol güneş ve sıcaklık ister. Hatta patlıcan daha da fazla sıcaklık arar.

İlk koşul fazlasıyla yerine geldi bu yıl, ama ikinci koşul pek de gerçekleşmedi. Veya şimdilik 'gecikti' diyelim. Umarız Ağustos ayının büyük bir kısmı hem güneşli hem de sıcak olur da, bahçenizde yetiştirdiğiniz patlıcan olmasa bile, en azından domatesi ve biberi ağız tadıyla yiyebilirsiniz.

Patlıcandan ümidimizi kesip de bir kenara koyarsak, biberin de pek çok olmayacağını varsayarsak, domatesin bol miktarda olma şansı halen var.

Eğer domatesleriniz geç de olsa bol miktarda olgunlaştığı takdirde, yiyeceğinizden fazlasını eşe, dosta, arkadaşlara verebilirsiniz; yardım kurumlarına bağışlayabilirsiniz, veya kış için kendinize ayırabilirsiniz.

Resim 2

Fazla domatesleri kışa saklamak için çeşitli yollar vardır. Ya arzunuza göre değişik karışımlarda soslar yapabilirsiniz ya eski usul salça yapabilirsiniz ya da iri parçalar halinde haşlayıp saklayabilirsiniz. Her üç halde de yaptığınız karışımı ağzı sıkı kapalı kavanozlarda üzerleri tamamen sıvı yağla kaplanacak şekilde saklamanız gerekir.

Bir başka yol da domatesleri dondurmaktır. Bu yöntemle domatesleri saklamayı ben her yıl yaparım.

Domatesleri iyice yıkadıktan sonra büyüklüklerine göre ikiye veya dörde bölün veya küçükse bütün olarak bırakın. Yassı bir tepsinin ("cookie sheet" gibi) içine yağlı kâğıt döşeyin ve hazırladığınız domatesleri kâğıdın üzerine tek kat olmak üzere, birbirlerine yapışmayacak şekilde yerleştirin ve buzdolabında veya derin dondurucuda dondurun.

Sonra donmuş domatesleri alıp ağzı kapanabilen dondurucu torbalarına koyun, havasını alabildiğinizce çıkarın ve dondurucunuzda saklayın.

Kullanacağınız zaman, istediğiniz kadar donmuş domatesi çıkarın, sıcakça su altında kabuklarını kolayca ayırın. İsterseniz donmuş halde rende yapın, isterseniz iri parçalar halinde kesin ve arzunuza uygun bir şekilde sos yapın veya yemeklerinize katın, afiyetle yiyin.

Bahçeniz, sebzeleriniz gönlünüzce olsun...

Önümüzdeki ayın konusu: Yaz Bitti Ama...

Ağustos 2009

Her türlü sorularınızı ve yorumlarınızı e-posta adresine (yesildunya.bizimanadolu@yahoo.com) ulaştırabilirsiniz.

Yazarın önceki yazıları:
Balkon da Bir Bahçe Olabilir
Sebze Dikmeyi Unutmayalım
Ah O Budama İşi
Yeşil Dünya