Ah O Budama İşi

Umarım geçen sayımızda başlattığımız bu yazı dizisini fark etmişsinizdir. Yine umarım, ilginizi çekmiştir.

Bu umutla giderek söyleşimize devam edelim.

Geçen sayımızda Nisan ve Mayıs aylarında bahçenizde yapabileceğiniz veya yapmanız gereken işlemlerin kısa bir listesini vermiştim. Bunların arasında bahar temizliği, çimen tırmıklama ve havalandırma, toprak yumuşatma ve zenginleştirme, uzun ömürlü otları ayıklama, erken çiçek ve sebze dikimi gibi çeşitli yapılabilecek işleri sıralamıştım. Bunların hepsini yapmışsınızdır sanırım.

Acaba?

"Aaa, vallahi hepsini yapamadım, ama bazılarını yaptım. Çok işim vardı." dediğinizi duyar gibi oluyorum ve de sizi anlıyorum. Eğer daha hâlâ yapacak bir kaç şey varsa onları da Mayıs ayında veya en geç Haziran ayının başında tamamlayabilirsiniz.

Ben bütün bunları yaptım. Yalnız, daha çimen kesmeye başlamadım. Eh, o da pek yakındır. Bu yazı elinize geçtiğinde, sanırım en az bir kere, belki de daha fazla, çimen kesmiş olabilirim.

Gelelim geride kalan önemli bir konuya, ki onu bütün bahçe mevsimi boyunca çeşitli nedenlerden dolayı yapmak durumunda kalabilirsiniz: Budama.

Budama ve onun küçük kardeşi kırpma, kısacası, belli bir amaçla bir bitkinin şekillendirilmesi demektir. Tabii ki, burada söz edilen bitki şekillendirilmesi gereken ve şekillendirilebilen bir bitkidir. Maydanozun veya hercai menekşenin budanacağını düşünemeyiz. Kaldı ki, onlar bile kırpılabilir.

Dalları düzensiz büyümüş veya kırılmış bir ağaç, sapları don yemiş, çapraz büyümüş veya fareler tarafından kemirilmiş bir gül, yan dalları yayvan şekilde büyütülmeye çalışılan bir meyve ağacı, çubuk sapları yeni yıkanmış yün yığınına benzeyen bir çalı veya ince dalları arap saçına dönmüş bir çalı-çit birer budama / kırpma unsurudur.

Budama pek çok zaman yanlış anlaşılabilecek bir işlemdir. Kimisi budamanın yalnız ağaçlara uygulandığını sanar, kimisi de sadece bahar aylarında olur diye bir düşünce içindedir. Hatta bazılarına göre de budama yalnız dalların uçlarının kesilmesidir.

Şu bir gerçek ki, budama gerektiği her zaman herhangi bir bitkiye uygulanabilir. Önemli olan, hangi bitkiye, hangi koşullarda ve ne zaman uygulanacağıdır. Domates bitkisinin bile budanabileceğini (daha doğrusu kırpılabileceğini) biliyor muydunuz?

Açıkçası budama öyle çok boyutlu bir olgudur ki, karıştırmamak bazen elde değildir; özellikle bu işte yeni olanlar tarafından.

Budama üzerine şu aşağıdaki basit yöntemleri ve özellikleri uygularsanız, yaptığınız budama yüzde yüz doğru olmasa bile, yanlış bir şey yapmış sayılmazsınız.

* Ağaç dallarını ve tomurcuklanan çalıları Resim 1'de gösterilen teknikle budayın. Ağaçlar için resimdeki yan tomurcukları, ağacın yan dalları gibi düşünerek tekniği uygulayın.

Resim 1

* Çapraz büyüyen dallardan, Resim 2'deki gibi, zayıf olanını budayın.

Resim 2

* Meyve ağaçlarını baharda tomurcuklar açmadan önce budayın.

* Çok sıkça yan yana büyümüş dalların zayıf olanlarını budayarak seyreltin.

* Resim 3'te gösterilen budama makasıyla ince dalları; dal makasıyla kalın dalları; yüksek dal makasıyla da erişilmesi zor olan dalları budayın. Makaslarınız keskin ve temiz olsun.

Resim 3

* Çok kalın dalları el, elektrikli veya zincirli bahçe testeresiyle kesiniz.

* Çalı-çitlerin düzensiz veya aşırı derecede büyüyen yüzeylerini Resim 3'te gösterilen çit makasıyla kırpınız.

* Baharda erken açan leylak, ortanca, horçiçeği, Japon/Çingülü gibi çiçekli çalı tiplerini kesinlikle sonbaharda budamayınız. Çünkü yazın sonunda oluşan tomurcuklar bir yıl sonraki çiçekleri oluştururlar. Aksi takdirde, bir yıl sonra hiç çiçek alamazsınız veya çok az alırsınız.

Daha bunun gibi pek çok örnekler verilebilir. Yerimiz el verdiğince başka ayrıntılara ileriki yazılarda değineceğim.

Unutmayın ki, iyi budanmış bir ağaç, çalı veya bitki aynı güzel kesilmiş saç gibi hem daha gösterişli olur, hem de daha canlanmış olarak büyür.

Bahçeniz, çiçekleriniz gönlünüzce olsun...

Önümüzdeki ayın konusu: Sebze Dikmeyi Unutmayalım

Her türlü sorularınızı ve yorumlarınızı e-posta adresine
(yesildunya.bizimanadolu@yahoo.com) ulaştırabilirsiniz.

Mayıs 2009

Yazarın önceki yazıları:
Yeşil Dünya